Tajemnice Browarów - rys. Anna Stępień

Tajemnice browarów

Dostęp do wody pitnej obecnie jest dla nas sprawą oczywistą. Dawniej przy braku podziemnych ujęć wodnych i kanalizacji często woda nie nadawała się w ogóle do picia, ale znaleziono sposób na jej uzdatnienie – mianowicie piwo.

Jak powstaje piwo?

Woda w połączeniu ze słodem jęczmiennym, drożdżami, doprawiona chmielem stawała się zdatna do spożycia i – jak dowodzą zakrojone na szeroką skalę degustacje – nawet smaczna.

Chmiel – wbrew obiegowym opiniom – jest wyłącznie przyprawą bogatą w olejki eteryczne. Zawierają one do 200 różnych składników aromatycznych, choć na smak konkretnego piwa składa się tylko kilka zapachów.

Carlsberg

Carslberg - Muzeum w Kopenhadze
Zapachy zamknięte w butelkach.

Wykorzystano to w np. muzeum CarlsbergaKopenhadze, zamykając je w butelkach. Po zapoznaniu się z aromatami i przedstawieniu ulubionych barmanowi, otrzymamy piwo zgodne z naszym gustem. Właśnie w Danii udało się wyselekcjonować szlachetne szczepy drożdży, wynosząc piwowarstwo na wyższy poziom. Fermentacja nie odbyłaby się, gdyby nie cukry zawarte w jęczmieniu. W tym procesie przeistaczają się w wyskokowy składnik i gazy.

Guiness

Guiness - Muzeum Browaru w Dublinie
Widok z baru widokowego w muzeum na spowite mgłą góry Wicklow

Jednak najważniejsza dla piwa jest woda, a tę najlepszą czerpie się wprost ze źródeł. Wątek ten podnoszą browary usytuowane w górach. Np. GuinnessDublinie, pobierając wodę z Wicklow Mountains, ukazuje cały proces warzenia piwa w wielopiętrowym budynku udostępnionym turystom, gdzie każde piętro przedstawia kolejny etap jego wytwarzania.

Żywiec

Żywiec - Muzerum Browaru w Żywcu - fot. Jarosław Respondek
Muzeum przenoszące w czasie – fot. Jarosław Respondek

Bliżej nas, bo w Żywcu, jednym z powodów zlokalizowania inwestycji w Beskidach były właśnie źródła górskiej wody. Wybierając się do żywieckiego browaru, mamy zagwarantowaną podróż do przeszłości. Będziemy mogli się poczuć, jakbyśmy żyli w latach rozkwitu browarnictwa. Obiekt znajduje się na Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Tyskie

Tyskie Muzeum Piwowarstwa - Tychy
Szybka ukazująca klarowność piwa i kraniki dla „testerów smaku”

Kolejnym punktem tego Szlaku jest Muzeum Browaru w Tychach. Bardzo blisko nas. Na miejscu poznamy historię zakładu, dowiemy się, jak wyglądała praca „testera” produktu, który miał w swych obowiązkach wyłącznie jedno zadanie. Możemy też kupić piwne gadżety.

Kmicic

W samej Częstochowie mamy pozostałości po Browarze „Kmicic”, który w 1840 roku założył Niemiec o nazwisku Limprecht (w niektórych źródłach lata 1830 i 1845). W latach 50. XIX wieku był jednym z trzech browarów w mieście, obok zakładów na Zawodziu i Ostatnim Groszu. Sto lat później pozostał sam jak palec. W latach 60. XIX wieku najprawdopodobniej z inicjatywy wspólnika o nazwisku Szade zamontowano maszynę parową. Takie unowocześnienie zastępowało pracę koni, wprawiając w ruch maszyny produkcyjne (np. mieszadło kadzi zadziernej) oraz pomagając w ogrzewaniu kotłów. Od tamtej chwili epitet „Browar Parowy” niósł dumną wieść o nowoczesnym zakładzie w Częstochowie. W 1899 r. został kupiony przez warszawskiego przemysłowca Kazimierza Szwede. Poza sukcesywnym rozwojem firmy zadbał on m.in. o ochronkę dla dzieci pracowników. Szwede działał również w Straży Ogniowej Ochotniczej w Częstochowie oraz w Komisji ds. oświetlenia miasta. W 1909 roku nasz browar otrzymał Złoty Medal Wystawy Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie, wyróżniając się tym samym spośród 660 wystawców. Wyróżniał się też wyglądem swojego pawilonu wystawienniczego, czyli ogromnej wieży zbudowanej z beczek piwnych. W 2004 roku starą część zakładu wpisano na listę zabytków, chroniąc to, co w nim najcenniejsze. Przez ponad 165 lat dzieje browaru były zmienne. Obszerny opis znajdą Państwo w książce Dariusza Złotkowskiego „Dzieje Spółki Akcyjnej Browaru w Częstochowie (dawniej K. Szwede)”. W 2005 roku zakończył swoją działalność. Część zabudowań wciąż stoi przy ulicy Ogrodowej. Wzrok przechodniów skupia górująca nad okolicą wieża ciśnień.

Jako okaz architektoniczny browar stał się inspiracją dla fotografów – przykładem są zdjęcia wykonane w technice solarigrafii z wystawy pokonkursowej „Klimaty Częstochowy 2014”.

Browar Kmicic - Solarigrafia - fot. Piotr Kras
Browar Kmicic – Solarigrafia – fot. Piotr Kras

 INFO

Artykuł z magazynu został tu uzupełniony o fotografie z kolekcji własnej, Jarosława Respondka (Żywiec – Projekt FIO Niedzielni Rowerzyści Poznają Śląskie) oraz Piotra Krasa (Częstochowa – Solarigrafia).

ILUSTRACJA: ANNA STĘPIEŃ

www.stepien.carbonmade.com

MAGAZYN: JASNE, ŻE CZĘSTOCHOWA

www.cgk.czestochowa.pl

CYKL: NIECH TO SZLAK! (KWIECIEŃ 2015)